ระบบโซล่าเซลล์ไฮบริด คืออะไร หลักการทำงานและข้อดีข้อเสีย

หากพูดถึงระบบโซล่าเซลล์ หลายคนจะรู้จักระบบโซล่าเซลลฺ์ออนกริด เพราะเป็นระบบที่ติดตั้งง่ายและคืนทุนได้เร็ว แต่ระบบนี้จะมีข้อจำกัดก็คือเรื่องของการใช้ไฟตอนกลางคืนและการหยุดทำงานทันทีเมื่อไฟดับ ด้วยเหตุผลนี้เอง โซล่าเซลล์ไฮบริด (Hybrid Solar) ที่ได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อยๆ โดยเฉพาะคนที่ต้องการใช้ไฟฟ้าแบบต่อเนื่องหรือสำหรับคนที่ใช้ไฟกลางคืนเป็นหลัก 

บทความนี้ ริช โซล่า (Rich Solar Cell) จะพาไปทำความรู้จักว่าโซล่าเซลล์ไฮบริดคืออะไร มีหลักการทำงานอย่างไร ประกอบด้วยอุปกรณ์อะไรบ้าง มีข้อดีข้อจำกัดอะไรที่ต้องรู้ก่อนตัดสินใจลงทุน ต่างจากระบบออนกริดและออฟกริดอย่างไร พร้อมเช็กว่าต้องขออนุญาตติดตั้งหรือไม่ และใครบ้างที่เหมาะกับระบบนี้ที่สุด

ระบบโซล่าเซลล์ไฮบริด (Hybrid Solar Cell System) คืออะไร? 

โซล่าเซลล์ไฮบริด (Hybrid Solar) คือระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ที่ผสมจุดเด่นของระบบออนกริด (On-Grid) และออฟกริด (Off-Grid) เข้าไว้ด้วยกันในระบบเดียว โดยจะเชื่อมต่อกับโครงข่ายของการไฟฟ้าเหมือนระบบออนกริด แต่ก็มีแบตเตอรี่สำรองพลังงานเหมือนระบบออฟกริด 

หัวใจสำคัญที่ทำให้ระบบนี้ทำงานได้คือ "ไฮบริดอินเวอร์เตอร์ (Hybrid Inverter)" ซึ่งทำหน้าที่บริหารจัดการพลังงานจาก 3 แหล่งพร้อมกัน ได้แก่ แผงโซล่าเซลล์ แบตเตอรี่ และไฟจากการไฟฟ้า โดยจะเลือกจ่ายไฟจากแหล่งที่เหมาะสมที่สุดในแต่ละช่วงเวลาโดยอัตโนมัติ ทำให้บ้านหรือธุรกิจที่ติดตั้งระบบนี้มีไฟฟ้าใช้ได้อย่างต่อเนื่องทั้งกลางวันและกลางคืน รวมถึงยังสามารถสำรองไฟไว้ใช้ในช่วงที่ไฟฟ้าจากการไฟฟ้าดับได้อีกด้วย จึงเป็นที่มาของชื่อ "ไฮบริด" ที่หมายถึงการรวมสองระบบไว้ในชุดเดียวกัน

หลักการทำงานของโซล่าเซลล์ไฮบริด 

ระบบโซล่าเซลล์ไฮบริด จะทำงานโดยให้ความสำคัญกับการใช้พลังงานจากแสงอาทิตย์ก่อนเป็นอันดับแรก แล้วจะดึงไฟจากแบตเตอรี่ที่สำรองไว้และดึงจากการไฟฟ้ามาเสริมตามลำดับ 

ขั้นตอนหลักการทำงานของระบบโซล่าเซลล์ไฮบริด จะมีด้วยกันดังนี้ 

• แผงโซล่าเซลล์รับแสงอาทิตย์ และเปลี่ยนเป็นพลังงานไฟฟ้ากระแสตรง (DC)
• ไฮบริดอินเวอร์เตอร์แปลงไฟ DC เป็น AC เพื่อให้เครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้านหรือโรงงานใช้งานได้ พร้อมกับคำนวณว่าควรจ่ายไฟจากแหล่งใดให้เหมาะสมที่สุด
• ช่วงกลางวันที่มีแดด ไฟจากแผงโซล่าเซลล์จะถูกใช้งานก่อนเป็นอันดับแรก หากผลิตได้มากกว่าที่ใช้ ส่วนเกินจะถูกนำไปชาร์จเก็บไว้ในแบตเตอรี่
• ช่วงกลางคืนหรือไม่มีแดด ระบบจะดึงไฟที่สำรองไว้ในแบตเตอรี่มาใช้งานก่อน หากไฟในแบตเตอรี่ไม่เพียงพอ ระบบจะดึงไฟจากการไฟฟ้ามาเสริมโดยอัตโนมัติ ทำให้ระบบโซล่าไฮบริดนิยมติดกันเป็น Solar Rooftop กันมากขึ้น
• กรณีไฟฟ้าจากการไฟฟ้าดับ ไฮบริดอินเวอร์เตอร์ที่มีฟังก์ชันสำรองไฟ (Backup Mode) จะสลับมาใช้พลังงานจากแบตเตอรี่แทนภายในเวลาสั้น ๆ ทำให้อุปกรณ์ไฟฟ้าสำคัญยังทำงานต่อได้ ทั้งนี้ระยะเวลาสำรองไฟจะขึ้นอยู่กับขนาดของแบตเตอรี่และปริมาณโหลดที่ใช้งาน

ส่วนประกอบของโซล่าเซลล์ไฮบริด 

ระบบโซล่าเซลล์ไฮบริดมีความซับซ้อนกว่าระบบออนกริดและออฟกริดเล็กน้อย เพราะต้องมีอุปกรณ์จัดการพลังงานเพิ่มเข้ามา โดยส่วนประกอบหลักมีดังนี้

1. แผงโซล่าเซลล์ 

ทำหน้าที่รับแสงอาทิตย์และเปลี่ยนเป็นไฟฟ้ากระแสตรง ขนาดและจำนวนแผงจะขึ้นอยู่กับปริมาณการใช้ไฟฟ้าของแต่ละบ้านหรือธุรกิจ ควรเลือกแผงมาตรฐาน Tier 1 เพื่อประสิทธิภาพและความคุ้มค่าในระยะยาว

2. ไฮบริดอินเวอร์เตอร์ 

คืออุปกรณ์หัวใจหลักของระบบ ทำหน้าที่แปลงไฟ DC เป็น AC พร้อมบริหารจัดการพลังงานระหว่างแผงโซล่าเซลล์ แบตเตอรี่ และไฟจากการไฟฟ้าในเครื่องเดียว ควรเลือกไฮบริดอินเวอร์เตอร์ที่ผ่านการรับรองมาตรฐานและขึ้นทะเบียนกับการไฟฟ้าแล้ว

3. แบตเตอรี่เก็บพลังงาน 

ทำหน้าที่เก็บไฟฟ้าส่วนเกินจากช่วงกลางวันไว้ใช้ในเวลากลางคืนหรือช่วงไฟดับ ปัจจุบันส่วนใหญ่นิยมใช้แบตเตอรี่ลิเธียมไอออนฟอสเฟต (LiFePO4) เพราะมีอายุการใช้งานยาวนาน ปลอดภัยสูง และทนต่อรอบการชาร์จ-คายประจุได้มากกว่าแบตเตอรี่ตะกั่วกรดแบบเดิม

4. ระบบมอนิเตอร์และตู้ควบคุม

ใช้ตรวจสอบและควบคุมการทำงานของระบบ สามารถดูข้อมูลการผลิตไฟ การใช้ไฟ และระดับแบตเตอรี่ได้แบบเรียลไทม์ผ่านมือถือหรือคอมพิวเตอร์

5. อุปกรณ์ป้องกันและมิเตอร์ไฟฟ้า

เช่น เบรกเกอร์ ตู้ไฟ และมิเตอร์ไฟฟ้า ที่ช่วยป้องกันความเสียหายจากไฟฟ้าลัดวงจรหรือไฟกระชาก และวัดปริมาณไฟฟ้าที่ใช้และผลิตได้อย่างถูกต้อง

6. โครงสร้างยึดแผงโซล่าเซลล์

ใช้ยึดแผงโซล่าเซลล์ให้ติดกับหลังคาอย่างมั่นคงและปลอดภัย ต้องเลือกโครงสร้างที่แข็งแรงเหมาะกับประเภทหลังคาแต่ละแบบ 

ข้อดี ข้อจำกัดของระบบโซล่าเซลล์ไฮบริด 

ก่อนที่เราจะตัดสินใจติดตั้ง ควรพิจารณาในเรื่องของข้อดีและข้อจำกัดของโซล่าเซลล์ระบบไฮบริดก่อน เพื่อให้แน่ใจว่าระบบนี้จะเหมาะกับการใช้งานและเพื่อให้แน่ใจว่าจะเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุด 

ข้อดีและข้อจำกัด จะมีด้วยกันดังนี้ 

ข้อดีของระบบโซล่าเซลล์ไฮบริด

• มีไฟฟ้าใช้ได้ทั้งกลางวันและกลางคืน เพราะมีแบตเตอรี่เก็บพลังงานส่วนเกินไว้ใช้ในช่วงที่แผงไม่ได้ผลิตไฟ 
• สำรองไฟในช่วงไฟดับ ช่วยเพิ่มความมั่นคงทางพลังงานให้บ้านและธุรกิจที่ต้องการไฟตลอดเวลา ลดความเสี่ยงจากไฟฟ้าขัดข้องได้อย่างมีประสิทธิภาพ 
• ลดการพึ่งพาไฟจากการไฟฟ้า ทำให้ประหยัดค่าไฟได้มากขึ้นโดยเฉพาะผู้ที่ใช้ไฟกลางคืนสูง หรือธุรกิจที่ดำเนินในช่วงกลางคืนเป็นเวลานาน 
• มอนิเตอร์และควบคุมระบบได้แบบเรียลไทม์ ผ่านแอปพลิเคชัน ทำให้วางแผนการใช้ไฟได้แม่นยำขึ้น
• รองรับการขยายระบบในอนาคต เช่น การเพิ่มเครื่องชาร์จรถยนต์ไฟฟ้า (EV Charger) หรือเพิ่มจำนวนแบตเตอรี่

ข้อจำกัดของระบบโซล่าเซลล์ไฮบริด 

• ค่าใช้จ่ายเริ่มต้นสูงกว่าระบบออนกริด เนื่องจากต้องมีทั้งแบตเตอรี่และไฮบริดอินเวอร์เตอร์เพิ่มเข้ามา
• ระยะเวลาคืนทุนนานกว่าระบบออนกริด โดยทั่วไปจะคืนทุนช้ากว่าระบบออนกริดที่ใช้ขนาดเท่ากัน เพราะต้นทุนรวมสูงขึ้น
• แบตเตอรี่มีอายุการใช้งานจำกัด ต้องเปลี่ยนตามรอบการใช้งาน (Cycle Life) ซึ่งเป็นค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมในระยะยาว
• ต้องมีพื้นที่ติดตั้งแบตเตอรี่และตู้ควบคุมเพิ่ม ซึ่งต้องระบายความร้อนได้ดีและอยู่ในที่ที่ปลอดภัย

ความแตกต่างระหว่างโซล่าเซลล์ไฮบริด โซล่าเซลล์ออนกริดและออฟกริด 

เพื่อให้เห็นภาพได้ดีขึ้น เราจะมาอธิบายแบบสรุปให้เข้าใจง่ายๆ ว่าระบบโซล่าเซลล์ไฮบริด ออนกริด และออฟกริด มีความแตกต่างกันอย่างไรบ้าง 

โซล่าเซลล์ไฮบริดต้องขออนุญาตไหม? 

ต้องขออนุญาตติดตั้งโซล่าเซลล์ เนื่องจากระบบไฮบริดยังคงเชื่อมต่อกับโครงข่ายไฟฟ้าของการไฟฟ้าอยู่ (ใช้ทั้งแบบออนกริดและออฟกริดร่วมกัน) จึงต้องผ่านขั้นตอนขออนุญาตเช่นเดียวกับระบบออนกริด 

ใครบ้างที่เหมาะกับการติดตั้งโซล่าเซลล์ไฮบริด 

การเลือกติดตั้งโซล่าเซลล์ระบบไฮบริด จะเหมาะมากเป็นพิเศษสำหรับกลุ่มต่อไปนี้ 

• บ้านหรือธุรกิจในพื้นที่ที่ไฟฟ้าดับบ่อย หรืออยู่ในพื้นที่ที่ไฟตกไฟกระชากเป็นประจำ ต้องการความมั่นคงทางพลังงานสำรอง
• ผู้ที่ใช้ไฟฟ้าในช่วงกลางคืนเป็นหลัก เช่น เปิดแอร์นอนตอนกลางคืน เพราะสามารถใช้ไฟที่เก็บไว้ในแบตเตอรี่แทนการซื้อไฟจากการไฟฟ้าได้
• ธุรกิจหรือโรงงานที่ต้องมีไฟฟ้าใช้งานต่อเนื่องตลอดเวลา เช่น ห้องเซิร์ฟเวอร์ ตู้แช่เย็นสินค้า หรือเครื่องจักรที่หยุดทำงานไม่ได้ เพราะไฟดับเพียงไม่กี่นาทีก็อาจสร้างความเสียหายมาก
• เจ้าของบ้านที่มีรถยนต์ไฟฟ้า (EV) และต้องการชาร์จรถในเวลากลางคืนโดยใช้พลังงานที่เก็บไว้จากแสงอาทิตย์ในตอนกลางวัน
• ผู้ที่ต้องการพึ่งพาตนเองทางพลังงานสูงสุด และมีงบลงทุนที่เพียงพอ พร้อมมองการคืนทุนในระยะยาวมากกว่าระยะสั้น

 การดูแลรักษาและข้อควรระวังเกี่ยวกับระบบโซล่าเซลล์ไฮบริด

ด้วยความที่ระบบไฮบริดเป็นระบบที่มีอุปกรณ์มากกว่าระบบออนกริด ทำให้การดูแลรักษาอย่างสม่ำเสมอเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อให้สามารถใช้งานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพรวมถึงช่วยยืดอายุการใช้งานให้ยาวนานได้ด้วยเช่นกัน 

• ล้างแผงโซล่าเซลล์เป็นประจำ เพื่อกำจัดฝุ่นและคราบสิ่งสกปรกที่บังแสงแดด ซึ่งส่งผลต่อปริมาณไฟฟ้าที่ผลิตได้โดยตรง 
• ติดตั้งแบตเตอรี่ในพื้นที่ที่ระบายอากาศได้ดี หลีกเลี่ยงความร้อนสะสมหรือความชื้นสูง เพราะส่งผลต่ออายุการใช้งานและความปลอดภัยของแบตเตอรี่โดยตรง
• ตรวจสอบระบบผ่านแอปมอนิเตอร์อย่างสม่ำเสมอ เพื่อสังเกตความผิดปกติของการผลิตไฟ การชาร์จแบตเตอรี่ หรือค่าแรงดันไฟที่ไม่เสถียร
• อัปเดตเฟิร์มแวร์ของไฮบริดอินเวอร์เตอร์ ตามที่ผู้ผลิตแนะนำ เพื่อให้ระบบทำงานได้อย่างมีเสถียรภาพและปลอดภัย
• ให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจเช็กระบบไฟฟ้าและอุปกรณ์เป็นประจำทุกปี โดยเฉพาะจุดเชื่อมต่อสายไฟ ขั้วแบตเตอรี่ และตู้ควบคุม เพื่อป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นโดยไม่รู้ตัว
• เลือกอุปกรณ์ที่ผ่านการรับรองมาตรฐานและขึ้นทะเบียนกับการไฟฟ้าแล้วเท่านั้น ทั้งแผงโซล่าเซลล์ ไฮบริดอินเวอร์เตอร์ และแบตเตอรี่ เพื่อให้มั่นใจได้ทั้งเรื่องความปลอดภัยและการขออนุญาตที่ถูกต้อง
• หลีกเลี่ยงการติดตั้งหรือซ่อมแซมด้วยตัวเอง เนื่องจากระบบไฮบริดมีทั้งไฟฟ้าแรงสูงจากแผงและพลังงานสะสมในแบตเตอรี่ ควรให้ทีมช่างไฟฟ้าที่มีใบรับรองวิชาชีพดำเนินการเท่านั้น

เลือกติดตั้งโซล่าเซลล์ไฮบริดกับ Rich Solar 

เพราะโซล่าเซลล์ไฮบริด เป็นระบบที่ให้ทั้งความคุ้มค่าในการลดค่าไฟและเป็นความมั่นคงทางพลังงานในช่วงกลางวันและกลางคืน แต่ระบบนี้ เป็นระบบที่ต้องอาศัยการออกแบบและติดตั้งอย่างถูกต้อง เพื่อมาตรฐานที่ดี ให้ใช้งานได้อย่างปลอดภัยและคุ้มค่าในระยะยาวจริง ๆ

RICh Solar Cell (บริษัท ริช พาวเวอร์ ซิสเต็มส์ จำกัด) พร้อมดูแลการติดตั้งโซล่าเซลล์ไฮบริดให้คุณแบบครบวงจร โดยทีมช่างไฟฟ้าที่ผ่านการรับรองมาตรฐาน MEA-PEA ออกแบบระบบด้วยโปรแกรมมาตรฐานสากลอย่าง PVSyst และ Open Solar เลือกใช้อุปกรณ์คุณภาพ Tier 1 พร้อม อินเวอร์เตอร์ Huawei ไฮบริดอินเวอร์เตอร์ SOLIS ไฮบริดอินเวอร์เตอร์ Sigenergy ที่ผ่านการรับรองจากการไฟฟ้า ดำเนินการขออนุญาตติดตั้งและขนานไฟให้ครบทุกขั้นตอนโดยที่คุณไม่ต้องยุ่งกับเอกสาร พร้อมรับประกันการติดตั้ง 3 ปี บริการล้างแผงโซล่าและตรวจเช็กระบบไฟฟ้าให้ฟรี 3 ปี และประกันอัคคีภัย 1 ปี เพื่อความอุ่นใจตลอดการใช้งาน

หากสนใจติดตั้งโซล่าเซลล์ไฮบริด หรือต้องการให้ทีมงานสำรวจหน้างานและประเมินความคุ้มค่าก่อนตัดสินใจ สามารถดูแพ็กเกจติดตั้งโซล่าเซลล์หรือติดต่อทีมงานได้ตามช่องทางด้านล่าง

LINE: @richsolarcell 

Facebook: Rich Solarcell 

TikTok: @richsolarcell 

อีเมล: champbiz@hotmail.com 

เบอร์โทรศัพท์: 095-645-3565 หรือ 02-933-9711 

ที่อยู่บริษัท: 59/1 ซ.ลาดพร้าว 64 แยก 4 แขวงวังทองหลาง เขตวังทองหลาง กรุงเทพฯ 10310